Gratis onze maandelijkse nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Klik hier !

---Wat je WEL kan eten tijdens---
Het feest van de Ongezuurde Broden

14 Nisan; Passover én Avondmaalsavond én Kruizigingsdag tegelijkertijd; de bijbelse dag begint bij een zondsondergang en eindigt immers met zonsondergang de dag erna, waar natuurlijk ook weer de nieuwe dag begint... 14 Nisan begint dus met de avond (Passover én Avondmaal) en eindigt de volgende dag (Uittocht én Kruiziging Jezus). Passover en het aansluitende Feest van de ongezuurde broden is dus ook voor Christenen heel belangrijk!!!

In de week van de ongezuurde broden, wordt zoals de naam als zegt 'ongezuurd brood' gegeten. Dit klinkt interessant, maar wat houdt dit eigenlijk in? Vroeger dacht ik dat deze week alleen voor het Joodse volk was, maar na goed bestuderen van mijn Bijbel bleek al gauw dat de bijbelse feestdagen die door GOD zijn vastgesteld zijn voor altijd en iedereen van toepassing zijn, dus zeker ook voor Christenen! Ook dacht ik dat er tijdens het Feest van de Ongezuurde Broden alleen maar 'droge matzes' gegeten mogen worden. Daarom heb ik geheel niet nagedacht over wat je eigenlijk allemaal kan eten gedurende dit feest…

Uit dit stuk zal echter blijken, dat in deze week weldegelijk meer gegeten kan worden dan alleen droge matzes. In deze week kun je vele feestrecepten bereiden en zul je zeker bewuster met je voeding en dus je lichaam bezig zijn.

Je lichaam is immers een tempel voor God. Gebruik deze week om deze tempel als troon voor God en Jezus weer eens de aandacht te geven, die het eigenlijk dagelijks hoort te krijgen!

Waarom ongezuurd brood?!
De Bijbel vertelt over het volk Israël in Egypte. Zij waren hier ten tijde van Jozef heen verhuisd, maar inmiddels talrijk geworden. De Egyptische farao had opdracht gegeven alle Joodse jongetjes te vermoorden, zodat het Joodse volk zou uitsterven. Ook had hij de rest van het Joodse volk als slaven ingezet. Echter één Joodse jongen, Mozes, had deze ramp overleefd en was zelf aan het Egyptische hof opgeroeid. God had hem uitgekozen om zijn volk te bevrijden uit de slavernij. Door 10 plagen moest de farao ervan overtuigd worden het volk te laten gaan. De laatste plaag was het doden van alle eerstgeborenen van Egypte. De Joden moesten dan klaar staan voor een snel vertrek uit Egypte en hadden dus geen tijd voor uitgebreide maaltijden en het bakken van brood, vandaar ongezuurd brood. (Deze geschiedenis is te lezen in Exodus 12).

De Joden gedenken deze bevrijding uit de slavernij jaarlijks tijdens het Feest van de Ongezuurde broden. De week wordt voorafgegaan met de Pascha-maaltijd. Zij verwijderen dan ook alle gistprodukten zit uit hun huizen.

Maar ook Christenen horen dit Feest te vieren. Zij gedenken dan misschien niet letterlijk de bevrijding van slavernij uit Egypte, maar wel bevrijding uit de slavernij van de zonde door het offer van Jezus aan het kruis. In de Bijbel wordt de zonde ook wel vergeleken met gist, dat door het deeg gaat. Bijvoorbeeld in 1 Corinthiërs 5.

1 Corinthiërs 5: 6-8 zegt:
"Nee, u hebt geen reden om trots te zijn. U weet toch: ‘Een beetje gist doortrekt het hele deeg’. Doe de oude gist weg en wees als nieuw deeg. U bent immers brood zonder gist, omdat ons paaslam is geslacht: Christus zelf. Laten we dus feestvieren, niet met oude gist, de gist van kwaad en slechtheid, maar met ongegist brood van reinheid en waarheid."

Het niet eten van 'gegist brood' staat dan symbool voor het niet toelaten van zonden in het lichaam en de bevrijding van zonde door Jezus, die ons brood des levens is. Je zou het kunnen zien als een week waarin je extra stilstaat bij Jezus' offer en bij je doop. Je wilt je lichaam als tempel van de Heilige Geest weer laten reinigen van zonde. In de week van de ongezuurde borden valt ook het Eerstelingenfeest, waarbij wordt stil gestaan bij de opstanding van Jezus uit de dood en hoe Jezus als Eersteling aan GOD werd gepresenteerd.

Gezuurd & ongezuurd
Je kunt je nu afvragen wat gezuurd of ongezuurd nu eigenlijk inhoudt. Kortweg kun je het als volgt zeggen:

• Gezuurd = brood en gebak waarin wél gist of een ander rijsmiddel gebruikt.
• Ongezuurd = brood of gebak zónder gist of rijsmiddelen.

Bij het feest van de ongezuurd broden wordt dus een week lang géén brood of gebak gegeten waaraan gist of rijsmiddelen zijn toegevoegd. Maar omdat je in de Bijbel leest dat alle gist en zuurdesem ook uit het huis werd verwijderd, zou je kunnen concluderen dat je eigenlijk beter niks met gist kunt eten!

Gist is de verzamelnaam voor honderden soorten eencellige schimmels. Het behoort tot de splijtzwammen. Gist is in staat om suiker om te zetten (=stofwisselingsproces) in alcohol of koolzuur (=kooldioxide (CO₂). Dit kan zowel met als zonder zuurstof plaatsvinden.

In het geval van brood of gebak, zorgt gist ervoor dat het deeg luchtiger wordt. Er ontstaat dan m.n. koolzuurvorming in het deeg, waardoor het rijst. Ook wordt de smaak van het deeg door de gist verbeterd. Er ontstaat een kleine hoeveelheid alcohol in het deeg, maar deze verdwijnt bij het bakken van het brood/ gebak. Het gistingsproces wordt ook wel fermenteren genoemd. (Echter voor fermenteren kunnen ook bacteriën of enzymen gebruikt worden). Gisten of fermenteren is een tijdrovend proces.

Gist is tegenwoordig zowel in verse als gedroogde vorm verkrijgbaar of wordt verwerkt als gistextract. Dit wordt bijvoorbeeld in kant-en-klare sausjes en jus-tjes nog wel eens gebruikt, om de saus wat luchtiger te maken. Of in bijvoorbeeld paneermeel.

Behalve gist, worden in het tegenwoordige kant-en-klare supermarkgebak ook rijsmiddelen gebruikt. Denk aan koek, brood, beschuit, crackers, taart, cake etc.

Rijsmiddelen worden meestal aangegeven met een E-nummer. Veelgebruikt zijn E450 (difosfaten) en E500 (natriumcarbonaten), maar ook andere E-nummers kunnen als rijsmiddel worden gebruikt. Dit staat dan wel op de verpakking aangegeven als 'rijsmiddelen'. Ook in kant-en-klare bakmixen zitten rijsmiddelen. Denk aan broodmix, pannenkoekenmix, cakemeel, zelfrijzend bakmeel, etc. Verder zijn er nog rijsmiddelen op de markt als 'bakpoeder', 'wijnsteenzuurbakpoeder', 'baksoda' etc. Deze worden dan zelf aan bijv. bloem toegevoegd om te bakken.

Zuurdesem is zuurdeeg wat veel gebruikt wordt bij het bakken van brood (= dus gezuurd brood). In het moderne broodmachine tijdperk gebruikt men meestal gedroogde gist. Vroeger gebruikte men echter meestal zuurdeeg. Dit is een basisdeeg waarvan je steeds een beetje bewaart om nieuw deeg mee te maken. Het hele proces is een tijdrovende bezigheid.

Ongezuurd brood is dus eigenlijk 'ongerezen' oftewel 'snel-klaar' brood.

Receptideeën voor wat je wél kunt eten

Ontbijt:

• Fruit (& groente) : Het is sowieso gezond om fruit (& groente) als ontbijt te nemen. Dit heeft met de lichaamsprocessen van opname en uitscheiding te maken. Het beste is om elke dag fruit te eten tot aan de lunch. Het maakt niet uit hoeveel. Gewoon steeds als je trek hebt. Het kan één soort zijn of een fruitmix. Je kunt er ook sap van maken, al dan niet in combi met groente.
• Brinta / muesli: Als je fruit als ontbijt geen goed idee vindt, kun je ook Brinta of muesli maken. Of cornflakes.

Tussendoor: vruchtensap, salade of rauwkost, fruit, noten of gedroogde vruchten, milk- of yoghurtshake.

Lunch:

Bij de lunch zijn veel mensen toch wel gewend om brood te eten. Je kunt dit nu vervangen door bijvoorbeeld:

• Matzes, rijstewafels of maïswafels met beleg
• Roggebrood met beleg
• Stevige maaltijdsoep
• Salade of rauwkost
• Pannenkoek (zie recept onderaan) met beleg (suiker, fruit, stroop, jam, groente, kruiden)
• Rijst met groente
• (Gebakken) aardappels met groente

Diner:

Dit is in Nederland toch vaak de warme maaltijd. Daarbij zijn eigenlijk de meeste recepten wel gewoon bruikbaar. Kijk als je twijfelt even goed naar de ingrediënten, voor je ze gebruikt. Pas op met brood of andere deegwaren. Pasta bevat echter vrijwel nooit gist. Dus wel:

• Aardappels met groente
• Rijst, bulgur, cous cous etc. met groente
• Pasta met groenten en/of saus
• Bonen en erwten
• Vegaburgers (in sommige zit wel gist!)
• Hartige taart (let op deegingrediënten - zie recept onderaan)

• groente en fruit (gedroogd en vers)
• vegaburgers (let op! - in kant-en-klare is vaak wel gist verwerkt; dus neem bijv. gedroogde sojablokjes, die je met kruiden en ketjap welt in water) / polenta / gekruidde sojaplakken
• muesli, brinta
• vla (yoghurt- is wel gefermenteerd, maar met een bacterie i.p.v. de gistschimmel)
• noten
• aardappels
• rijst, bulgur, cous cous, quinoa, gierst etc.
• pasta (let even op voor de zekerheid of er geen gist gebruikt is!), lasagnebladen, noedels, mie
• milkshakes en sappen
• soep
• bonen en erwten, linzen
• chips & dips, casavekroepoek
• jam
• salades
• Matzes, roggebrood (meestal); bladerdeeg/ loepia- en filodeeg, pannenkoeken van bloem of maismeel.

Zie hieronder enkele zelfmaakrecepten ter vervanging van het gegiste brood.

Zelfmaakrecepten:

Matzes
Matses zijn kant-en-klaar in de supermarkt te kopen, maar je kunt ze ook makkelijk zelf maken. Je kunt matzes maken met tarwemeel*, gerstemeel* of allebei. (Er is zelf speciaal 'matzemeel' op de markt).

Ingrediënten: 500 gram meel en 200 ml water. Kneden tot deeg. Hiervan platte 'koeken' maken en er enkele gaatjes inprikken (voorkomt bollen). Op bakplaat bakken zo'n 10 minuten op 250° C. Daarna direct opeten of laten afkoelen en in een luchtdichte doos bewaren. (De Joden voltrekken dit proces binnen 18 minuten, om eventuele gisting uit de lucht te voorkomen)

Tip: Als je een beetje olie toevoegt worden ze iets zachter.

Matzes kun je eten met bijvoorbeeld zachte kruidenkaas of bij soep. Ook lekker met alleen boter en (riet)suiker.

• Tarwebloem is in de meeste supermarken in een papieren pak per kilo te krijgen. Voor tarwemeel, gerstemeel, roggemeel of maismeel kun je een reformzaak of reformkraam op de mark proberen of anders een ECO-supermarkt. Ook zijn veel soorten meel tegenwoordig rechtstreeks bij de molen te verkrijgen. (Zoek op internet voor adressen en openingtijden)

Chapati's
Chapati's worden gemaakt van ongezuurd volkorendeeg. Gemakkelijk te maken. Wordt veel bij Indische maaltijden gegeten.

Ingrediënten:
225 gr chapatimeel* of fijn volkorenmeel* ; 175 ml water; 1/2 theelepel zout

Bereiding:
Meel en zout mengen en langzaam het water toevoegen. Kleine 10 minuutje kneden en een kwartier laten rusten (goed afdekken). Maak er 8-10 platte koeken van en bak ze in een koekenpan op laag vuur of in de oven enkele minuten. Direkt na bakken opeten is het beste (ander worden ze hard!)

Tandoori-Roti's
Tandoori-roti betekent 'kleioven-brood'(in India).

Ingrediënten:
350 gr chapatimeel* of fijn volkorenmeel* ; 250 ml water; 1 theelepel zout

Bereiding:
Meel en zout mengen en water toevoegen (langzaam). 5 Minuten kneden tot deeg. Daarna goed afdekken en een uur laten rusten. Daarna tot platte 'koeken' drukken met de handen en op 220 °C bakken 8-10 minuten. Na bakken bestrijken met gesmolten boter en warm opeten.

Missi roti's
Missiroti's worden oorspronkelijk gemaakt van kikkererwtenmeel* (besan), maar er kan ook e.v.t. alleen bloem,tarwemeel of volkorenmeel gebruikt worden.

Ingrediënten:
115 gram kikkererwtenmeel en 115 gram volkorenmeel. Chilipeper (groen), ui, koriander (1 eetlepel), kurkuma (1/2 theelepel), zout, beetje olie of gesmolten boter, 120 ml lauw water (e.v.t. iets meer).

Bereiding:
Meel mengen met kruiden, peper en ui. Beetje olie erdoor en water toevoegen tot het een soepel deeg wordt. Maak uit dit deeg platte koeken. Bestrijk ze met olie of gesmolten boter.

Bak ze in een koekenpan zo'n 1 à 2 minuten per kant. Bij voorkeur warm eten.

Roggebrood
Het roggebrood dat je kant en klaar in de winkel koopt (van die voorgesneden donkerbruine plakken) bevat meestal geen gist. (Kijk voor de zekerheid nog even goed bij de ingrediënten). Je kunt het ook zelf maken, maar het kost wel veel tijd. Niet bepaald 'snel klaar' brood.

Ingrediënten:
500 gr roggemeel* ; 200 ml heet water; 10 gr zout; 1 eetlepel stroop

Bereiding:
Stroop en zout in water oplossen en toevoegen aan roggemeel. Kneden tot stevig deeg. Kleine brood of cakevorm invetten en het deeg erin doen. Bovenop een velletje bakpapier en aluminiumfolie (ook invetten). Nu 3 uur bakken in de oven op 125° C.

Meelopmerking à zie bij matzes

Pannenkoeken (voor de zoete- & hartige trek)
Als je kant-en-klare pannenkoekenmix neemt, is de kans groot dat er rijsmiddelen inzitten, maar pannenkoeken zijn ook heel makkelijk zelf te maken. Maak een stapel en bewaar ze op een bord in de koelkast (afdekken met folie).

Ingrediënten:
Vul een maatbeker tot het streepje van 500 ml tarwebloem en voeg hieraan ongeveer 500 ml (soja)melk toe. Je kunt er vervolgens een ei aan toevoegen, maar gezonder is om in plaats van ei, één of twee eetlepels sojalecithine-poeder te gebruiken. (Dit moet je dan door het meel roeren, voordat je de melk toevoegd, anders krijg je klontjes). Roer alles tot een gladde 'saus'. Verwarm een pan op het vuur. Smelt steeds een heel kleine beetje boter en bak vervolgens meerdere pannenkoeken.

Eet je pannenkoek, met poedersuiker, (vruchtenstroop), jam. Of voeg tijdens het bakken kaas en kruiden of fruitschijfjes toe.

Tip: Je kunt ook gemalen noten door het beslag doen.

Maïspannenkoeken of tortilla's (voor de hartige trek)
Als je kant-en-klare lang houdbaar tortilla's koopt, zijn ze vaak met gist gemaakt. Jammer, maar ook tortilla's of maïspannenkoeken zijn zelf te maken.

Je kunt maïspannenkoeken maken net als pannenkoeken, maar dan met maïsmeel* i.p.v. tarwebloem. Voeg aan het beslag ( van 500 gram maïsmeel) nog 2 eetlepel gemalen komijn, 1 eetlepel chilipoeder, een halve eetlepel gemalen korianderzaad toe en 1 of 2 flinke tenen uitgeperste knoflook. Bak de maïspannenkoeken op dezelfde wijze als gewone pannenkoeken. Gebruik e.v.t een kleine koekenpannentje om mini-pannenkoeken te maken.

Je kunt de maïspannenkoeken 'vullen' met geroerbakte groente.

Maïstortilla's zijn echter lastiger te doen. Het recept is heel simpel. Neem 200 gram maïsmeel en meng dit met ± 70 ml lauw water en beetje (± 20 ml )olie of gesmolten boter en 1/2 theelepel zout tot deeg. Laat dit deeg 1/2 uur rusten in de koelkast. Maar dan komt het. …Je moet er platte tortilla's (ongeveer 8 stuks) van maken, door het deeg uit te rollen .Dat valt niet mee in de praktijk. Daarna moet je ze in een pan met een hééééél klein beetje olie kort aan beide zijden bakken.

• Meelopmerking à zie bij matzes

Bladerdeeg
Bladerdeeg wordt ook wel deeg zonder gist genoemd. Ideaal dus, want je kunt er erg veel mee. Zoete hapjes, hartige hapjes, taarten, quiche etc.

Je kunt een pakje bladerdeeg nemen uit de supermarkt, maar hieronder ook een zelfmaak recept. Het is echter wel een tijdrovende bezigheid.

Ingrediënten:
250 gram tarwebloem; 200 gram (stevige boter uit pakje); 5 gram zout en 150 gram water.

Bereiding:
Boter op folie uitrollen tot plak van ongeveer 20 x 20 cm en 10 minuten koel bewaren. Bloem met zout en water mengen en tot deeg kneden. Na enkele minuten ook op (groot stuk) folie uitrollen tot twee maal zo grote plak als de boterplak. De boterplak op de deegplak plaatsen en de deegplak dubbelvouwen.

Deze plak uitrollen en daarna in drieën vouwen. Kwartslag draaien , weer uitrollen en in drieën vouwen. Weer een kwartslag draaien, uitrollen en in drieën vouwen. Vervolgens minimaal een half uur in de koelkast leggen.

Vervolgens weer 3 maal rollen en vouwen en een half uur laten rusten. Tot slot nog eens 3 maal rollen en vouwen. Rol tenslotte het deeg heel dun uit (enkele millimeters dik) en snij plakken van ongeveer 12 x 12 cm (of iets groter). Leg tussen de plakken een stukjes bakpapier tussen. Koel bewaren tot gebruik of invriezen.

Appelflappen: Maak een mengsel van appel, kaneel, rozijnen, krenten en een beetje poedersuiker. Gebruik dit als vulling van de appelflap. Vouw de bladerdeegflap schuin dubbel en plak de randen goed dicht. Ongeveer 20 minuten in de over op 240 °C.

Spinaziehapjes: Vul een bladerdeeg plak met een of twee spinazie-deelblokjes uit de vriezer en doe hierbij een beetje schapenkaas of mon chou en wat peper en zout. Bladerdeegplak dichtvouwen en goed dichtdrukken. Ook 20 minuutjes op 240 °C.

Quichedeeg
Een quiche kan gemaakt worden met bladerdeeg, maar ook met speciaal quichedeeg. Er zijn verschillende soorten quichedeeg; met en zonder gist. Hier dus alleen zonder gist!

Zandtaartdeeg
250 gram meel (niet zelfrijzend dus!); 1/2 theelepel zout, 125 gram boter, 1 ei (of een scheutje olie). (voor vorm van ± 24 cm)

Volkorendeeg:
200 gram volkorenmeel; 6 eetlepels zonnebloemolie; 50 ml (koud) water; snufje zout; e.v.t. 50 gram tofu of 1 eetlepel sojalecithine.

Voor de vulling van een quiche worden meestal groente en enkele eieren gevraagd. Vervang de eieren eventueel door het volgende mengsel (uit de mixer):

500 gram tofu; 1 eetlepel mosterd; 1 eetlepel tahin (sesampasta); 2 eetlepels miso of groentebouillon; eetlepels azijn. En voeg hier eventueel nog een teentje knoflook en/of kruiden naar wens aan toe.

Een eenvoudige quiche kun je bijvoorbeeld vullen met: vegagehakt - uitje - peper/zout - goed uitgelekte pot doperwten en worteltjes. Met hierbij ei of tofumengels, voor extra vulling. Of gebruik spinazie of prei bijvoorbeeld met uien en vegagehakt. Of broccoli met kaas en paprika.

Taarten
Bij een taart denk je meestal aan het wat meer zoete gebak. Hier twee mogelijke bodems.

Bodem 1:

250 gram bloem
• 75 ml zonnebloemolie
• 75 ml ahornsiroop (en/of honing)
• snufje zout
• 1/2 eetlepel sojalecithine
• e.v.t. beetje water

Koekjes
Koekjes basis:

200 gram bloem; 50 ml zonnebloemolie; 75 ml ahornsiroop (en/of honing); snufje zout; halve eetlepel koek en speculaaskruiden; 1 theelepel citroensap; vanille-extract.

Of:

200 gram bloem; 100 gram boter; 80 gram basterdsuiker; zout; koek- en speculaaskruiden; citroensap of honing

aanvullen met (en/of) voor countrycookies:

• Gemalen noten
• Brinta
• Havermoutvlokken
• Rozijnen of ander gedroogd fruit
• Carob of chocopoeder