De praktijk laat zien dat hele generaties zijn opgegroeid zonder enige kennis van God en Jezus, maar ook zonder de uit het Christendom voortkomende normen en waarden. Daarmee is de basis gelegd voor een geseculariseerde maatschappij.

Uitstervende kerken
De kerken sterven uit doordat er geen (of nauwelijks) nieuwe aanwas komt. De enige aanwas komt eigenlijk nog door de uit kerkgaande gezinnen geboren kinderen. Kinderen die met hun ouders meegaan naar de kerk en daar meestal dan ook uit gewoonte bij blijven hangen. Toch verdwijnt een (groot) deel van deze kinderen vroeg of laat de kerk zodra ze de kans krijgen; meestal tijdens de middelbare schoolleeftijd of door te gaan studeren in een stad aan de andere kant van het land. Verder zorgt de toenemende vergrijzing in dit land er voor, dat deze nog redelijk getrouwe kerkganger ook langzaam steeds meer verdwijnen, door ouderdom en sterfte.

Bankwarmhouders
De mensen die overblijven in de kerken worden ook wel de ‘bankenwarmhouders’ genoemd. Zij die er eigenlijk elke week wel zijn, maar zonder bijzondere reden. Ja, ze hebben een taak in de gemeente en voor de rest is het gewoonte. Zij hebben er voor gezorgd dat alles uit de goede oude tijd nog steeds gekoesterd blijft; behouden blijft voor het nageslacht.

Er is echter een ding wat men zich meer niet schijnt te realiseren. Door dat overmatige gekoester … is er straks geen nageslacht meer!

Nee, aan hen zal het niet liggen. Zij waren er elke week om eventuele bezoekers te ontvangen die zelfstandig de weg naar de kerk hebben moeten vinden. Zij hebben wekelijks met de koffie klaargestaan om die na de dienst te kunnen uitdelen. Alleen….aan wie?

De houdgreep van traditie
Veel mensen hebben zich in de loop van de jaren geprobeerd los te wrikken uit de ‘houdgreep van traditie’. Ja, dat is dus precies datgene wat sommige mensen tot in de treuren proberen te koesteren. Veel kerken hebben een paar oude getrouwe die er wekelijks zijn en die al jaren de gang van zaken regelen in de kerk. Zij doen het al zo lang, dat geen enkele nieuwkomer ooit kan tippen aan zijn/ haar kennis van zaken (; de traditie dus). Het enige wat van nieuwkomers verwacht wordt is respect te tonen voor die mensen die al jarenlang week in week uit in alle vroegte hun bed uit zijn gekomen om alles weer in orde te maken, precies zoals het hoort en precies zoals we het al meer dan 100 jaar doen.

Het gaat al meer dan 100 jaar goed, dus waarom zou er nu ineens iets veranderd moeten worden. Iedereen in de kerk is het immers eens met de gang van zaken.

Ja, en daar ligt nu net het probleem. Iedereen die nog over is in de kerk, zul je bedoelen. Want iedereen die in hun ogen niet ‘met respect’ is omgegaan met de ‘cultuur’ van de gemeente (de traditie), is allang vertrokken.

Maar hoe krijgen we de kerk dan weer vol?
Zelf de min of meer uitgestorven kerken, die krampachtig proberen vast te houden wat ze nog hebben en wat misschien nog een beetje herinnert aan de beter tijden, vragen zich zo nu en dan wel eens af hoe het nu moet als zij er niet meer zijn. Hun kinderen zijn er niet meer om hun functies over te nemen en bezoekers, die ooit een keer zijn langsgekomen, zijn daarna nooit meer teruggekomen.

Het is natuurlijk makkelijk te denken dat het altijd aan de ander ligt, maar stel dat het nu ook eens aan jezelf kan liggen. Waarom is het zo dat de eigen kinderen niet meer willen komen? Waarom komen bezoekers niet meer terug en waarom blijft altijd toch weer hetzelfde groepje over dat al jarenlang de banken warm houdt?

Een tegenbeweging
Wanneer je maar lang genoeg probeert elke vorm van verandering (verbetering of niet) tegen te houden, dan zal er vroeg of laat vanzelf een tegenbeweging ontstaan. Een beweging die zich gaat verzetten tegen de gevestigde orde.

Enerzijds zal die bestaan uit mensen die het oude gewoon zat zijn en koste wat kost verandering zullen doordrukken, maar ook uit mensen die wel inzien dat verandering noodzakelijk is, maar niet koste wat kost.

Wanneer je namelijk wel koste wat kost verandering wilt doordrukken, dan is de kans op een kerksplitsing erg groot. (Maar dat geldt ook wanneer koste wat kost geprobeerd wordt het tegen te houden).

Wat beide ‘partijen’ in deze nodig hebben is de Heilige Geest.

Gebrek aan leiding en openstaan voor de vernieuwing van de Heilige Geest, leidt in de meeste gevallen tot het blokkeren van elke vorm van verandering.

Koste wat kost vernieuwing doordrukken of tegenhouden, toont duidelijk gebrek aan Heilige Geest.

Alles op z’n tijd
"Alles op z’n tijd," is een excuus wat helaas te vaak gebruikt word om vernieuwing tegen te houden. Toch is wel goed om hier rekening mee te houden. Een groep loopt nu eenmaal niet sneller dan dat de langzaamste kan bijhouden. Het komt een groep niet te goede als een paar maar vast vooruit gaan lopen en de rest aan het einde wel weer terug te zien. Het is echter ook verkeerd om continue maar rekening te moeten houden met iemand die blijft weigeren om zich voort te bewegen. Het is goed om te streven naar een gemiddeld tempo in de vernieuwing.

Om het tempo gemiddeld te houden is het belangrijk er voor te blijven zorgen dat men in beweging blijft en om het proces soepel te houden, is het belangrijk niet telkens stil te staan en vervolgens weer te sprinten, om de gemiddelde snelheid constant te houden.