KEIZERRIJK

Gaius Iulius Caesar Octavianus legt in 27 v. Chr. zijn macht neer als consul. Het is alsof de Senaat hem doet transformeren, hij is de eerste Caesar: Voortaan heet Octavianus Augustus en krijgt hij de titel princeps.
Dit is het begin van een nieuwe periode: Het Principaat (32 v.Chr. - 284 n.Chr)

Octavianus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.)

Caesar Augustus krijgt het bevel over drie keizerlijke provincies: Gallia, Syria en Hispana. Hij krijgt eveneens de titel van imperator (eretitel voor een generaal).
Vanaf 23 v.Chr. krijgt Augustus de functie van volkstribuun, waardoor hij het vetorecht verkrijgt. Dit betekent dat hij besluiten van de Senaat kan tegenhouden.
Onder Augustus kent het Romeinse Rijk een grote bloei. Hij voert enkel oorlog om het Rijk uit te breiden tot aan natuurlijke grenzen (Atlantische Oceaan, Zwarte Zee, Rijn, Donau, Eufraat en de Sahara). De poging om uit te breiden tot aan de Elbe mislukt echter.
In 9 v. Chr. wordt een altaar voor hem ingewijd voor de Pax Romana. Dit is de vrede die, vanaf zijn bestuur, in het rijk heerst en die nog een 200 jaar zal duren.
Ook wordt het wegennet uitgebreid. Omdat nu alle provincies aan elkaar verbonden door een goed netwerk van wegen en door de Pax Romana, wagen meer handelaars zich buiten. Het resultaat is een welvarende economie. Niet alleen ter land, maar ook op zee, daar de Romeinse vloot zich bezig houdt met het verdrijven van piraten.
August sterft in het jaar 14 n. Chr., iets later wordt hij goddelijk verklaard.

Tiberius Claudius Nero (42 v.Chr. - 37 n.Chr.)

Top

Tiberius volgt Augustus op. Hij leeft echter in de schaduw van zijn stiefvader. Hij is ongelukkig door een gedwongen huwelijk met een vrouw die hij helemaal niet kan uitstaan.
Hij is reeds 55 wanneer hij aan de macht komt. Tiberius kreeg te maken met senatoren die hoogverraad plegen. Hij vertrouwt niet veel mensen.
Tiberius vertrouwt echter wel Seianus, de bevelhebber van de praetores. De praetores waren een elite garde die instonden voor de veiligheid van de keizer.

In 26 n. Chr. trekt Tiberius zich terug op het eilandje Caprae (Capri) om vandaar het rijk te regeren. Seianus blijft in Rome en krijgt van Tiberius steeds meer bevoegdheden.
Seianus is echter enkel op macht berust en is een echte tiran. De bedoelingen van Seianus worden Tiberius duidelijk. Daarom laat hij in 31 v.Chr. Seianus executeren. Tiberius sterft enkele jaren later.

"Caligula" Gaius Caesar Augustus Germanicus (14 v.Chr. - 41 n.Chr.)

Tiberius' opvolger was "Caligula". Hij werd zo genoemd omdat hij als kind telkens in legeruniform liep met caligula (= laarsjes) aan.
Caligula had in het begin een goede reputatie. Dit verandert wanneer zijn geschift persoonlijkheid bovenkomt.
Caligula is uit op absolute macht en laat vele altaren bouwen om zich te vergoddelijken. De Joden doen niet aan de "cultus" mee en dat maakt Caligula woest. Hij begint een echte "joden inquisitie". Hij is niet alleen hard tegen de Joden, maar ook tegen Romeinen. Het resultaat is dat hij in 41 vermoord wordt.

Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus (10 - 54)

Top

De mensen die Caligula vermoord hebben, zorgen ervoor dat Claudius I aan de macht komt. Zij willen immers de Republiek herstellen en Claudius koestert sympathie voor de Republiek.
Claudius I is een goede keizer. Hij kan de chaos, veroorzaakt door Caligula, goed herstelen. Hij heeft inzicht in zowel binnenlandse als buitenlandse politiek.
Met vrouwen heeft hij echter minder succes: zijn eerste vrouw, Messalina, gaat vreemd en zijn tweede vrouw, Agrippina vergiftigt hem om hun zoon Nero op de troon te brengen.

Nero Claudius Drusus Germanicus (15 - 68)

Nero is 16 jaar wanneer hij de troon bestijgt. Hij wordt beïnvloed door de beroemde filosoof en auteur, Lucius Annaeus Seneca en door door Burrhus, prefect van de praetoriaanse wacht.
De eerste vijf jaar dat hij regeert zijn heel gunstig. Het begint allemaal mis te lopen wanneer Burrhus sterft. Seneca verliest zijn invloed op Nero evenals Agrippina. Ze probeert zelf de macht te grijpen door Nero te verleiden. Maar dit mislukt en Nero vermoordt haar en later ook zijn vrouw.

In 64 brandt half Rome af. Geruchten gaan rond dat Nero zelf de brand aangestoken heeft. Als zondebok kiest hij de christenen.
Nero herbouwt Rome, grootser dan ooit. Er wordt een complot tegen Nero gesmeed. Nero komt erachter en eist dat iedereen die in het complot zit zelfmoord pleegt of anders door hem vermoord wordt. Iedereen pleegt zelfmoord.
Dan wordt het Servius Sulpicius Galba, een oude krijger, teveel. Hij marcheert met zijn troepen Rome binnen. Nero voelt zich bedreigd en pleegt zelfmoord.

Hier eindigt het Julius-Claudisch huis!

In drie jaar tijd regeren respectievelijk Servius Sulpicius Galba (3 v.Chr - 69), Marcus Salvius Otho (32 - 69) en Aulus Vitellius (15 - 69).

Titus Flavius Sabinus Vespasianus (9 - 79)

Top

Vespasianus brengt Vitellius om en maakt zo een einde aan de eerste crisis van het Keizerrijk. Hier wordt de zwakte van het keizerrijk bloot gelegd: een keizer is machtig zolang hij de steun heeft van de militairen, meer bepaald de praetorianen.
In datzelfde jaar trekt Vespasianus naar Rome om de macht te grijpen. De soldaten zijn trouw aan hem. Hij is een man van het volk en heeft al jaren ervaring.
Hij kent het systeem van het Keizerrijk. Dat maakt hem een goede keizer. Vespasianus herstelt de wanorde die in Rome heerste en geeft het Rijk weer wat rust, na de woelige burgeroorlog.

Titus Flavius Sabinus Vespasianus (40 - 81)

In het jaar 79 volgt Titus zijn vader op. Eerder, in 70 had hij reeds Jeruzalem veroverd en zo de opstand onderdrukt.
Tijdens zijn bestuur (in 79) breekt de vulkaan Vesuvius uit, die steden Pompeii en Herculaneum onder de lava bedekt. Titus wekt sympathie op bij het volk door zijn medeleven te tonen.
Titus regeert gedurende een periode van twee jaar. Zijn broer volgt hem op omdat hij geen erfgenamen heeft.

Titus Flavius Domitianus (51 - 96)

Top

Marcus Cocceius Nerva (30 - 98)

Top

Voor het eerst staat er geen generaal aan de stadspoorten om het keizerschap op te eisen. De Senaat kiest Nerva als opvolger.
Nerva is een man die altijd buiten Rome, in de provincie geleefd heeft. Zijn idee en invloedsfeer is dan ook anders van de andere keizers. Nerva is iemand in wie de mensen terug vertrouwen kunnen hechten.
Hij is in zijn zestigerjaren wanneer hij de troon bestijgt. Het rijk kan weer tot rust komen.
Nerva neemt Trajanus op als zoon, omdat hij geen erfgenamen heeft. Dit is een goede keuze, zo blijkt later.

Marcus Ulpius Trajanus (52 - 117)

Trajanus volgt zijn "vader" op in het jaar 98. Hij is de eerste keizer die niet in Rome geboren is (maar in Hispana). Hij breekt zo een beetje met de gebruikelijke traditie.
Trajanus begint aan versterkingswerken aan de Rijn. Hij voelt zich immers beter thuis bij zijn troepen, dan in de stad. Hij vertrouwt de mensen onder hem en dit blind vertrouwen weerkaatst in populariteit. Hij is geliefd bij het volk. Wanneer er tijd is, verlaat hij even zijn troepen om naar Rome te gaan.
Trajanus weigert de schatkist te vullen door zware taksen. In plaats daarvan doet hij de handel heropleven. Rome kent weer een periode van weelde als nooit tevoren.
Zijn instinct als soldaat, brengt natuurlijk veroveringen met zich mee. Hij verovert Dacia. Ook wordt Mesopotamia bij het Rijk toegevoegd, maar niet blijvend. Het Rijk kent nu z’n grootste expansie. Trajanus sterft in 117 en draagt het Rijk over aan

Publius Aelius Hadrianus (76 - 138)

Top

Hadrianus stopt alle uitbreidingen en begint met versterkingswerken aan de grenzen (vb. "Hadrian Wall" in Brittanië).
Op het einde van zijn bestuur begint Hadrianus meer en meer tekenen te vertonen dat hij z’n zelfcontrole verliest.
Zijn eerste keus van opvolger valt op Aelius Verus, die echter iets later sterft. Daarom adopteert hij de jonge senator Titus Aurelius Antoninus.
Het enige wat hij vraagt is dat Antonius op zijn beurt de zoon van Aelius, Marcus Annius Verus als zoon aanneemt.
Hadrianus wordt ernstig ziek en lijdt aan depressie en hevige pijn. Dit verklaart misschien de wreedheden die hij nu pleegt.
Eén jaar nadat Antonius geadopteerd werd, sterft Hadrianus.

Titus Aurelius Fulvus Boionus Arrius Antoninus (86 - 161)

Top

‘Antonius Pius’ neemt het bestuur in 138 dus over.
Alles verloopt heel rustig tijdens zijn 23 jarig bestuur. Nadien neemt zijn aangenomen zoon, Marcus ‘Aurelius’ het over.

Marcus ‘Aurelius’ Annius Verus (121 - 180)

Marcus Aurelius heeft het minder rustig dan zijn voorganger. Het rijk wordt ondertussen in het oosten bedreigd. Het is dus nodig dat hij, tegen zijn wil in, gaat vechten tussen z’n troepen. Hij voert oorlog tegen Macromannen en Quaden aan de Donau.
Alsof dat nog niet genoeg is, breken er ook nog epidemieën uit in het Rijk.

Lucius Aurelius Commodus (121 - 192)

Top

volgt zijn vader op in 180 en sluit vrede met de Macromannen. Hij wordt in 192 vermoord omwille van zijn ideëen.

Publius Helvius Pertinax (126 - 193)

Pertinax is een soldaat die door de praetoriaanse bevelhebber gekozen wordt als keizer.
Hij verliest echter aan populariteit wanneer hij een poging doet om de daden van de vorige keizer te rechtvaardigen.
Hij wordt al na drie maanden gedood. Zijn hoofd wordt op een speer naar buiten gedragen en de troon wordt aan de hoogste bieder gegeven.
Deze Pertinax is toch niet onbelangrijk: hij is namelijk de eerste soldaat-keizer!

De soldaten verkopen de troon aan Didius Julianus, hij heeft echter geen respect van het leger, wat noodzakelijk is om de troon te behouden. Drie andere personen zijn echter populairder, maar ieder in een andere streek.
Septimus Severus, een Afrikaan, wint het.

Lucius Septimus Severus (145 - 211)

Top

Severus bestijgt de troon in 193. Hij beperkt de macht van de Senaat en breekt deze van de praetorianen.
In een veldtocht tegen de Parthen krijgt het Romeinse Rijk een nieuwe provincie: Noord-Mesopotamië.
Hij laat de troon in 211 na aan zijn twee zonen "Caracalla" en Geta

"Caracalla" Lucius Septimius Bassianus (188 - 217) en Publius Septimus Geta (189 - 211)

Caracalla vermoordt zijn broer in datzelfde jaar. Hij verleent aan alle inwoners van het rijk het burgerrecht. Dit waarschijnlijk om zo meer taksen binnen te krijgen.
Caracalla heeft immers de soldij van de soldaten verhoogt en zo een kleine "financiële crisis" veroorzaakt
Caracalla wordt in 217 te Mesopotamië vermoord door soldaten.

Marcus Opellius Macrinus (164 - 218)

Top

wordt vermoord omdat hij geen steun heeft bij het leger. Het leger steunden namelijk een 14 jarige jongeman: "Elagabalus". Hij was een verre neef van Caracalla.

"Elegabalus" Varius Avitus Bassianus (204 - 222)

Elegabalus wordt door de praetorianen vermoord om "Alexander Severus" op de troon te zetten.

"Alexander Severus" Marcus Julius Gessius Alexianus (208 - 235)

Top

Alexander is 16 jaar wanneer hij de troon bestijgt. Hij krijgt raad van zijn grootmoeder Julia Maesa en zijn moeder Julia Mamaea.
Het rijk ken weer wat rust en vrede onder zijn bestuur.
De campagne tegen het Perzische rijk loopt slecht af. Het resultaat tegen de Germanen is al even ongunstig. Door deze nederlagen verliest hij de steun en respect van het leger. Hij wordt door zijn moeder in de val gelokt en vermoord.

Daarna regeren respectievelijk: Gaius Julius Verus Maximinus "Thrax" (176 - 238), Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus I (159 - 238) en Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus II (192 - 238), Decimus Caelius Calvinus Balbinus(170 - 238) samen met Marcus Clodius Pupienus Maximus(164 - 238), Marcus Antonius Gordianus III(225 - 244).
Hij behaalt successen tegen de Macromannen, maar wordt toch ten val gebracht.
Marcus Julius Verus Philippus "Arabs" (204 - 249),
Gaius Messius Quintus Decius (190 - 251) bestrijdt het Christendom fel.

Onder al deze soldatenkeizers is het aanzien van het Romeinse Rijk enorm gedaald.
Daarbovenop is er nog de financiële crisis, die een hoge belasting met zich meebrengt.
Het leger heeft ook steeds minder discipline.
Bovendien worden de Germanen gevaarlijker omdat ze zich meer en meer beginnen organiseren.
Het respect van de bevolking voor de bureaucratie is enorm afgenomen en de handel is ook niet meer zo welvarend.

Na 250 is de chaos compleet. Gothen rukken steeds meer op en beginnen gevaarlijk te worden. Bovendien worden grote delen van het rijk door Franken, Alamannen en andere volkeren bezet en geplunderd.
Er zijn op dat moment wel dertig kandidaat-keizers!!
Tenslotte wordt de orde toch weer een beetje hersteld door

Publius Licinius Egantius Gallienus (213 - 268)

Top

Gallienus heeft te maken rebellen. Er zijn zelfs enkel provincies die zich afscheuren van het Rijk:

Gallienus wordt tenslotte door samenzweerders vermoord.

Lucius Domitius Aurelianus (214 - 275)

Onder hem kan het Rijk weer wat heropleven. Hij herstelt de Romeinse provincies in het Westen, zodat er een einde komt aan het "Gallische Rijk".
Hij kan zich nu op het oosten concentreren. Hij kan de Vandalen en de Alamannen verjagen, maar moet Dacië opgeven. Hij vernietigt het oosters rijk Pamyra. Hij wordt echter ook vermoord.

Weer volgt een deel keizers elkaar heel vlug op: Tacitus, Probus, Carus, Carinus en Numerianus.
De soldaten kiezen voor

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (240 - 311)

Top

Met hem begint er een nieuwe periode:

Hij is iemand die dingen weet te organiseren. Hij ziet in dat het Rijk, hoe het nu is, niet lang meer zal blijven bestaan zonder dat er ingegrepen wordt.
Hij splits het Rijk op en verdeelt het met Marcus Aurelius Valerius Maximianus (250 - 310) en Mausaeus Carausius.
Maximianus krijgt dezelfde "graad" als Diocletianus. Beide krijgen de titel Augustus en besturen samen het westen en Afrika.
Carausius wordt onderkeizer en krijgt de titel Caesar. Hij krijgt bevoegdheden over het oosten.
Diocletianus verdeelt de provincies in 116 divisies, onder leiding van een rector of praeses. Deze worden weer gegroepeerd in twaalf dioceses onder leiding van een vicarius. Ook versterkt hij het leger.
Diocletianus voert in 301 een prijzenedict in om de inflatie te onderdrukken. In 305 treedt hij samen met Maximianus af.

Er breekt een nieuwe tijd van burgeroorlog aan... Op een bepaald moment zijn er wel zes Augusti. Tot in 324.

"Constantijn de Grote" - Flavius Valerius Constantinus (285 – 337)

Top

Voor Constaninus aan de macht komt, zorgt hij er in 313 voor dat de Christenen vrij zijn hun godsdienst uit te oefenen, in het Edict van Milaan.
Hij wordt ook voorzitter van het Coniclie van Nicea (324).
Hij laat zich later dopen. Terwijl het Christendom nu getolereerd wordt, kunnen de Joden en andere "heidense volkeren" nu dienen als zondebok.
In 330 vestigt hij de troon in een stadje genaamd Byzanthium en herdoopt het tot Constanopolis (Constantinopel).
Hij brengt veranderingen aan in het militair systeem en ontmantel de praetoriaanse garde. De praetoriaanse prefects zijn voortaan rechters en "ministers" van financiën.
Constantijn de Grote sterft in 337.

'Constantijn II' - Flavius Claudius Constantinus (317 - 340)

Na de dood van Constanijn de Grote, strijden zijn drie zonen om de troon. Claudius haalt het en wordt Constantijn II (in 353 is hij alleenheerser).
Hij wordt echter in 361 omgebracht.

Van 361 - 363 regeert

Flavius Claudius Julianus "De afvallige" (332 - 363)

Top

Hij wordt de afvallige genoemd omdat hij nog een aanhanger is van de oude religie en van het neoplatonisme.
Hij sterft in een veldtocht tegen de koning van Nieuw-Perzië.

Na hem regeert Flavius Jovianus (330 - 364), die opgevolgd wordt door Flavius Valentinianus (321 - 378). Hij sneuvelt in 378 tegen de Visigothen.

Na weer een korte burgeroorlog wordt Flavius Theodosius "de Grote" (347 - 395) tot keizer gekroond.
Hij is echter niet lang alleenheerser: de bisschop van Rome wil namelijk zijn zeggenschap over het oosten.
In 395 verdeelt hij het rijk onder zijn twee zonen: Arcadius (382 - 408) en Honorius (384 - 423).
Honorius krijgt het bestuur over het westen.

Oost en West groeit steeds meer uit elkaar. Bovendien wordt het Westelijk Rijk bedreigd door horden Visigothen.

In 410 slagen de Gothen er inderdaad in om Italië binnen te vallen en Rome te plunderen.
Dit was het begin van een volksverhuizing van de Germanen.
In 415 werd in Zuid-Frankrijk en Spanje het Visigothenrijk gesticht.

Honorius sterft in 423 en met hem de Romeinse provincie Afrika. Johannes neemt het Rijk over, maar sterft in 425.

Flavius Placidus Valentinianus III (419 - 455)

Top

neemt over.
De leidinggevende personen van het Westen zijn generaals Aetius en Bonifatius.
Aetius weet Attila tegen te houden, maar kan niet verhinderen dat de Hunnen het jaar daarop Italië binnenvallen.
Aetius wordt echter door de keizer zelf in 455 vermoord. En Valeninianus ondergaat hetzelfde lot iets later...

In 455 vallen de Vandalen Italië binnen en nemen Rome in.
Ongeveer twintig jaar lang stellen ze verschillende keizers aan. De Germaan Orestes zet omstreeks 475 zijn zoon Romulus (spottend werd hij Romulus Augustulus genoemd) op de troon.
Het jaar daarop wordt Romulus door Odoaker afgezet en wordt hiermee het
Romeinse Keizerrijk in het Westen beïndigd. Het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk blijft bestaan tot in 1453!!

Hiermee eindigt het Romeinse hoofdstuk. Hun faam zal echter nog heel lang verder gaan. Zelfs nu laten de Romeinen nog hun sporen na...

Top