Gratis onze maandelijkse nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Klik hier !

Macht in de Gemeente

Er zijn vele vormen van machtsmisbruik op te noemen, zoals: fysiek- of verbaal geweld, verkrachting en pedofilie. Deze uiterste vormen van machtsmisbruik -in navolging wat er in de wereld rondom ons heen gebeurt- worden steeds vaker in de kerkgemeentes gesignaleerd waarbij de RK-kerk zeer waarschijnlijk mondiaal al decennia lang de 'koploper' is...

Machtsmisbruik kan echter veel subtieler liggen dan de boven aangegeven vormen en toch nét zo naar zijn en nét zo grote psychische- en/of lichamelijke schade aanrichten; zeker binnen een kerkgemeente met nauwe banden en diverse 'familie-relaties'.

Machtsstructuur binnen kerkorganisaties en machtsstreven van leiders en andere personen binnen de kerkgemeentes kunnen enorme schadelijke gevolgen hebben voor leden van die kerkgemeentes en dus misschien ook (al) voor jou!

Reden te over om signalen, patronen, tactieken en werkwijzen van machtsmisbruik te leren herkennen, maar ook om met deze kennis wellicht eea bespreekbaar te maken om zo tot een gezonde samenkomst te kunnen (blijven) komen!

Definitie van 'machtmisbruik'
Psycholoog Kees Roest verzorgt in het boek van Volker & Marina het voorwoord en hij geeft de volgende definitie van 'machtsmisbruik':

'Zodanige uitoefening van macht, dat er een gemeentelid zich erdoor gemanipuleerd voelt, in het nauw gedreven, beroofd van vrijheid, aangetast in zijn of haar integriteit'.

Kees gaat meteen hierop inhakend verder met het geven van een aantal voorbeelden van machtsmisbruik en machtsmisbruikers. Het is natuurlijk niet verwonderlijk, dat juist mensen die macht bezitten binnen de kerkgemeente er misbruik van kunnen/zullen maken, dus worden door hem (maar later door Volker en Marina ook) met name de volgende ambtsdragers genoemd:

Inleiding: machtsfiguren & gezond omgaan met macht
Volker en Marina beginnen in de inleiding met het constateren, dat er helaas in iedere gemeente 'machtsfiguren'zijn: mensen die verslaafd zijn aan macht.

Ook maakt Volker duidelijk, dat er in hoofdlijnen twee grote gevaren zijn, namelijk:

  • 1. Dat de kerkgemeente niet wil inzien, dat die machtsfiguren er zijn
  • 2. Dat het benoemen van wie de machtsfiguren binnen de gemeente zijn, kan leiden tot een 'hetze'

    Het eerste punt zal ervoor zorgen dat leden totaal in de verdrukking kunnen komen zonder hulp of bijval van de kerkgemeente te krijgen. Met het gevolg dat die persoon lichamelijk- of psychisch ziek zal worden of zelfs de gemeente zal verlaten.

    Wat misschien nog erger is: de medeleden gedogen zonder het te beseffen wat personen aangedaan wordt en steunen hiermee ook nog eens (wellicht ongewild) de zonden die de machtsfiguur tegen de naaste én GOD (!) heeft begaan. De kerkgemeente wordt hiermee 'een plaats van zonde'.

    Het tweede punt draagt niet bij tot verandering of oplossingen. Beter nog: de hetze zal een strijd veroorzaken die wellicht kan bijdragen tot verdeeldheid of zelfs 'splitsing' en vaak blijven de machtsmisbruikers dan gewoon aan de macht!

    Daarom is herkenning van machtsmisbruik en machtsmisbruiker van primair belang:

    Machtsfiguren in het NT
    Het boek gaat verder met het beschrijven van machtspersonen in de NT-gemeentes, waarbij gek genoeg de overbekende zinsnede 'waakt voor de valse profeten' wordt gehanteerd...'.

    Hoewel iedereen altijd geneigd is om hier 'aan de leer' te denken: zowel Paulus als Jezus geven juist op dit gebied juist voorbeelden van 'herders' of 'oversten' die hun mensen in het verderf storten om er zelf beter van te worden. Machtsmisbruikers dus!

    Een aantal voorbeelden van machtsmisbruikers/misbruik worden aangegeven en aan de hand daarvan worden vormen van leiderschap en te relateren bijbelse leiders besproken. Ook om hieruit voor de tegenwoordige tijd lering uit te trekken.

    Persoonlijkheidskenmerken van machtmisbruikers
    Gesterkt met de bijbelse voorbeelden wordt een nu met observaties uit de praktijk gekeken naar machtsfiguren binnen de gemeente. Zowel naar diegenen met 'formele-, officiele macht' als naar 'personen met informele, praktische macht'.

    Wat hier duidelijk wordt, is dat doorgaans niet 'dominante personen' de machtsmisbruikers zijn, maar dat het juist personen zijn die zich doorgaans op de achtergrond houden; één blik, hoofdknik of woord is vaak voldoende om 'orders' te geven aan 'de ondergeschikten'...

    Ook worden de bekendste 8 tactieken van machtsmisbruikers besproken:

    Natuurlijk zijn deze 8 tactieken niet de enige werkwijzen van de machtsmisbruiker. En natuurlijk kan de machtsmisbruiker zijn misbruik alleen voortzetten met behulp van de medespelers in de gemeente. Hierover gaat dus ook het aansluitende hoofdstuk.

    De verschillende typen/karakters van de medekerkleden/leiders worden toegelicht én hoe de machtsmisbruiker deze personen in zijn machtsspel kan misbruiken. Ook de medespelers zijn eigenlijk -hoewel ze de machtspersoon in zijn misbruik bijstaan- zelf ook slachtoffer; vaak zonder het zelf door te hebben...

    Hulp voor omgang met machtsfiguren...
    Dit hoofdstuk probeert het slachtoffer van machtsmisbruik te helpen om bijbels én creatief het misbruik te beëindigen cq 'om te buigen' in een gezondere situatie.

    Tools die worden aangereikt zijn onder andere:

  • 'ik-boodschappen' hanteren i.p.v. 'jij-boodschappen'
  • 'WIEG-feedback' (Waarneming, Interpretatie, Ervaring, Gewenst gedrag)
  • '8 praktische tips voor persoonlijke omgang met machtsfiguren'

    Machtsfiguren binnen de zending
    Voor zendelingen in het buitenland zijn er vanwege hun speciale situatie ook speciale vormen van machtsmisbruik te geven. En daarom geeft K.W. Muller ook 8 voorbeelden van gevaren voor zendelingen in het buitenland.

    Zowel buitenlanders als de gevestigde zendeling die zijn 'collega' ontvangt als de zendingsorganisatie ter plaatse kunnen op nare wijzen hun macht misbruiken om hiermee de zendeling totaal te ontmoedigen, tegen te werken en daarmee te beschadigen; talrijke praktijkvoorbeelden worden gegeven. Ook mogelijke oplossingen worden behandeld.

    Conclusies & persoonlijke aanbevelingen
    Machtsmisbruik speelt zich overal af binnen organisaties waar mensen zijn, dus zeker ook binnen de kerkgemeentes. Hoewel machtsmisbruik hier doorgaans 'kleinschaliger' en dus 'minder erg' wordt gevonden: gezien de zeer intieme relaties (veelal familie, vrienden, kennissen) en het zeer intieme onderwerp van het samen-zijn (je geloof) is machtsmisbruik hier juist zeer ernstig.

    Niets is erger dan door familie of vrienden en nota bene op gebied van je geloof misbruikt of gemanipuleerd te worden en bovendien dit misbruik daarom niet aanhangig te kunnen maken of geholpen te worden.

    Ook voor de gemeente is het toestaan van misbruik desastreus, want deze houding vormt de gemeente. Christenen horen zich juist tegen machtsmisbruik uit te spreken en zich zeker niet met misbruik bezig te houden. Misbruik is op geen enkele wijze te rechtvaardigen, want het gaat in tegen naastenliefde én (dus) tegen GOD.

    Wij raden daarom iedereen aan om dit boekje over macht in de gemeente te lezen en om vervolgens niet te stoppen, maar de aanbevelingen van dit boekje op te volgen om de situatie van machtsmisbruik te keren voor misbruiker en de slachtoffers. Heb je naaste lief; ook binnen je eigen samenkomst!

    Door: Hein Kuipers-Van der Marel dd. 6 april 2005
     Lees ook het stuk: Over macht en gezag in de gemeente !
    Terug
    HOME